FruitLent - Kiwi
© FruitLent

EXCLUSIEVE VRUCHTENTUIN OP DE RAND VAN DE STAD

   >> HOME      >> FRUITGEWASSEN
   
       
  KIWI's   © FruitLent
 

 

 

   
 

Naamgeving en herkomst

Veel hobbyistenboeken en catalogi van boomkwekerijen geven ten onrechte aan dat de kiwi behoort tot de botanische soort Actinidia chinensis. Deze benaming was evenwel correct tot in 1984, toen de wetenschappers Liang en Ferguson een nieuwe indeling van soorten publiceerden, die vanaf dat moment binnen de wetenschappelijke wereld wordt gehanteerd. De (oude) soort met de naam Actinidia chinensis wordt daarom sinds 1984 verdeeld in de drie navolgende soorten:
- Actinidia deliciosa, en:
- Actinidia chinensis, en:
-
Actinidia setosa.

Alhoewel vanaf 1984 dus onderscheid wordt gemaakt tussen drie verschillende botanische soorten, zijn deze drie soorten wel verwant aan elkaar.

Alle commerciële kiwirassen die in 1984 gangbaar waren, vielen volgens de nieuwe indeling binnen de soort met de nieuwe naam Actinidia deliciosa. Dit is derhalve de juiste wetenschappelijke naam die eigenlijk in de hobbyistenboeken en catalogi vermeld zou moeten staan. De soort Actinidia deliciosa groeit van origine in de binnenlanden van China. Het vruchtvlees van deze soort is groen van kleur (alhoewel er in China inmiddels een paar varieteiten zijn gevonden met roze-groen en met geel gekleurd vruchtvlees). De soort is hexaploïd (heeft dus zes setjes chromosomen: 2n = 6x = 174).

Tot de soort met de reeds bestaande naam Actinidia chinensis werden vanaf 1984 de vormen gerekend die groeien met vrijwel haarloze takken, bladeren en vruchten. Het vruchtvlees van deze soort kan geel, geelgroen of groen van kleur zijn, soms zelfs met een rode verkleuring rondom de witte kern. De soort Actinidia chinensis groeit van origine in de kustgebieden van China en geldt als wat minder winterhard dan Actinidia deliciosa. De planten van Actinidia chinensis lopen in het voorjaar ook iets vroeger uit dan die van Actinidia deliciosa. Binnen de soort Actinidia chinensis komen diploïde en tetraploïde vormen voor (2n = 2x = 58 of 2n = 4x = 116).
Op het moment van de nieuwe wetenschappelijke indeling (1984) waren geen algemeen gangbare commerciële rassen van de soort Actinidia chinensis beschikbaar. Op dit moment zijn wel enkele commerciële rassen beschikbaar die tot deze soort worden gerekend. Hierover verderop meer.

De soort Actinidia setosa tenslotte, groeit van origine in Taiwan en kent op dit moment geen commerciële rassen. Deze soort is diploïd (2n = 2x = 58).

 

 

 

 

De soort Actinidia deliciosa heeft behaarde takken, bladeren en vruchten. Het vruchtvlees is groen van kleur. 

De soort Actinidia chinensis heeft vrijwel haarloze takken, bladeren en vruchten. Het vruchtvlees kan geel of groen van kleur zijn, soms met een rode verkleuring. 

       
 

Kenmerken en teelt

Dat kiwi's in Nederland gewoon buiten kunnen groeien, wordt in FruitLent bewezen. Een enigszins beschutte standplaats is wel gewenst. En in de eerste jaren is in geval van strenge wintervorst bescherming van de stammen aan te bevelen.

Kiwi's zijn uitermate krachtig groeiende klimplanten met lange slingerende scheuten en moeten worden geleid. De planten zijn het best horizontaal te geleiden over een pergola. In commerciële plantages worden daarvoor speciaal vervaardigde stellingen (pergola- of T-vormige constructies) gebruikt. Vertikaal geleiden tegen een hekwerk of muur is in principe ook mogelijk, doch dit is door de groeiwije wat minder gemakkelijk dan horizontaal geleiden bovenop een pergola of een T-vormige constructie.

Vanwege de zeer grote groeikracht, is een ruime plantafstand wenselijk. In commerciële plantages zijn plantafstanden van 6 tot 12 meter gebruikelijk. Een vakkundige wintersnoei en zomersnoei is noodzakelijk om de productie te bevorderen en om te voorkomen dat de planten als een kluwen van slingerende takken in elkaar vast groeien.

Indien het windstil is, kunnen de planten een wat vreemde weeïge lucht verspreiden. Dezelfde lucht is soms waarneembaar indien je in het buitenland via de openbare weg langs kiwi-plantages rijdt.

De fraaie bloemen zijn 6-8 cm groot en bloeien in Nederland eind mei / begin juni. De bloeitijd valt daardoor buiten de periode waarin sprake kan zijn van nachtvorst. Echter, de uitlopende scheuten zijn in het voorjaar wel nachtvorstgevoelig. Indien deze scheuten door nachtvorst bevriezen zullen tevens de bloemen verloren gaan, aangezien de bloemen zich aan deze uitlopende scheuten ontwikkelen. Indien het een keer mocht gebeuren dat de uitlopende scheuten bevriezen, dan heeft dit voor de plant zelf geen blijvende consequenties. De plant zal daarna namelijk weer uitlopen op slapende ogen. Aangezien slapende ogen normaliter geen bloemknoppen hebben, worden er aan de scheuten uit slapende ogen dus geen vruchten gevormd.

De vruchten van de meeste kiwirassen worden in Nederland niet rijp aan de plant. Ze worden zo laat mogelijk in het seizoen geoogst. Dat wil zeggen: binnen de periode eind oktober tot begin december, vlak voordat de eerste vorst invalt. Vervolgens kunnen de vruchten nog geruime tijd worden bewaard. Dit kan het beste gebeuren op een koele plaats, waarbij de vruchten moeten worden beschermd tegen uitdroging, bijvoorbeeld door middel van een gesloten plastic zak. Deze gesloten plastic zak zorgt er tevens voor dat er geen ethyleengas bij de vruchten kan komen. Ethyleengas zorgt er namelijk voor dat de vruchten binnen enkele dagen rijp worden. Dit gegeven schept de mogelijkheid om de gehele oogst gedoseerd te gebruiken. De rijping van de bewaarde vruchten kan namelijk op gang worden gebracht door ze met ander rijp fruit (zoals appels of bananen) op de fruitschaal te leggen. Het ethyleengas dat de andere vruchten afgeven, zorgt ervoor dat de kiwi's versneld afrijpen waardoor ze na enkele dagen eetbaar zijn. Door derhalve elke paar dagen enkele kiwivruchten vanuit de voorraad op de fruitschaal te leggen, kan gedurende een groot deel van de winter worden genoten van de oogst uit eigen tuin !

Het is bekend dat sommige personen allergisch kunnen reageren op de vruchten van de kiwi.

 

 

 

 

kiwi's groeien uitermate krachtig met slingerende scheuten 

       
 

Mannetjes en vrouwtjes

Kiwi's zijn (net als alle overige Actinidia-soorten) tweehuizig, hetgeen wil zeggen dat er mannelijke en vrouwelijke planten bestaan. Om vruchten te kunnen krijgen moet derhalve minimaal één mannelijke en één vrouwelijke plant worden aangeplant. Het onderscheid tussen mannelijke en vrouwelijke planten kan enkel tijdens de bloei worden gemaakt.

In beginsel zijn zowel bij de mannelijke als bij de vrouwelijke bloemen beide soorten geslachtsorganen aanwezig. Bij de bloemen van de mannelijke planten zijn de meeldraden goed ontwikkeld en is in het midden van de bloem een rudimentair vruchtbeginsel zichtbaar, echter zonder ontwikkelde stampers. Bij de bloemen van vrouwelijke planten zijn de stampers goed ontwikkeld en bevindt zich rondom het vruchtbeginsel een krans met steriele meeldraden die dus geen stuifmeel leveren. Zie de foto's hiernaast.

In commerciële beplantingen wordt voor de bestuiving één mannelijke plant op 6 tot 8 vrouwelijke planten gehanteerd, afhankelijk van het gekozen beplantingspatroon, waarbij het uitgangspunt steeds is dat elke vrouwelijke plant op relatief korte afstand van een mannelijke plant staat.
Bij één mannelijke plant op 6 tot 8 vrouwelijke planten varieert het aantal mannelijke planten ten opzichte van het totale aantal planten derhalve van 14,3% tot 11,1%. De mannelijke planten worden door snoei echter kleiner gehouden, waardoor gewoonlijk zo'n 10% van het bladoppervlak in de plantage uit mannelijke planten bestaat.

Er worden inmiddels via tuincentra e.d. ook enkele tweeslachtige (éénhuizige) rassen aan hobby-tuinders aangeboden. Bij deze tweeslachtige rassen zijn in de bloemen zowel de mannelijke als de vrouwelijke geslachtsorganen ontwikkeld (althans: dat zou zo moeten zijn....). Hierdoor hoeft nog maar één plant te worden aangeplant om vruchten te kunnen krijgen. Er bestaan echter veel klachten over tweeslachtige kiwiplanten die wel bloeien maar geen vruchten zetten. Indien ze wel vruchten zetten, blijken deze in de meeste gevallen veel kleiner dan van de goede vrouwelijke rassen.

Tweeslachtige planten kunnen ook worden gebruikt voor de bestuiving van vrouwelijke planten. Aangezien echter wordt beweerd dat het stuifmeel van tweeslachtige planten van slechtere kwaliteit is, is dit derhalve niet aan te bevelen. Dit zal overigens ook de reden zijn waarom de vruchten van tweeslachtige planten groter schijnen te worden indien ze door een zuiver mannetje worden bestoven.
Lees hier verder over de geslachtsvorming bij kiwi en de klachten over tweeslachtige kiwiplanten.

Stuifmeel van mannelijke Actinidia deliciosa planten kan in beginsel worden gebruikt voor de bestuiving van vrouwelijke Actinidia chinensis planten en vice versa, mits de bloeitijden uiteraard voldoende overlappen. In de meeste gevallen bloeien de planten van Actinidia chinensis echter vroeger in het seizoen dan de planten van Actinidia deliciosa, waardoor kruisbestuiving tussen deze twee soorten in de praktijk geen ideale situatie oplevert.
Ook kan het stuifmeel van mannelijke Actinidia deliciosa planten worden gebruikt voor de bestuiving van vrouwelijke kiwibessen (Actinidia arguta). De bloeitijden van deze twee soorten komen normaal gesproken redelijk goed overeen. Mannelijke planten van de kiwibes kunnen echter niet worden gebruikt om vrouwelijke planten van de gewone kiwi te bestuiven.

 

 

 

een mannelijke bloem heeft goed ontwikkelde meeldraden en een rudimentair vruchtbeginsel

bij vrouwelijke bloemen zijn de stampers goed ontwikkeld

deze tweeslachtige bloem lijkt in eerste aanleg op een mannelijke bloem, echter zijn op het vruchtbeginsel enkele slecht ontwikkelde stampers zichtbaar

 

 

   
 

Commerciële aspecten

De kiwi stond in eerste aanleg bekend onder de benaming Chinese kruisbes en kwam als curiositeit voor in diverse botanische tuinen over de gehele wereld. In Nieuw-Zeeland werden in het begin van de 20-ste eeuw enkele zaden geïmporteerd. Uit deze enkele geïmporteerde zaden werden door Nieuwzeelandse tuinders een aantal commerciëel bruikbare rassen geselecteerd. De vijf bekendste Nieuwzeelandse vrouwelijke rassen waren: 'Abbott', 'Allisson', 'Bruno', 'Hayward' en 'Monty'. Daarnaast werden voor de bestuiving van deze vijf vrouwelijke rassen ook twee verschillende mannelijke rassen geselecteerd die de namen 'Matua' en 'Tomuri' verkregen. Deze in totaal zeven verschillende rassen worden gezien als de klassieke Nieuwzeelandse rassen.

Het vrouwelijke ras met de naam 'Hayward' werd, samen met het uitgekiende Nieuwzeelandse marketingconcept, verantwoordelijk voor de wereldwijde commerciële doorbraak van het kiwifruit in de tweede helft van de vorige eeuw. 'Hayward' heeft namelijk grote vruchten van een goede kwaliteit en een goede houdbaarheid. De goede houdbaarheid, alsmede het feit dat 'Hayward' inmiddels in verschillende werelddelen wordt geteeld, maakt het mogelijk om jaarrond kiwifruit aan de markt te brengen.

In latere jaren is nog getracht om nieuwe rassen te ontwikkelen die nog beter zijn dan 'Hayward'. Hiervoor werd vers genetisch materiaal in China verzameld. Het is tot nu toe echter niet gelukt om 'Hayward' van de eerste plaats te verdringen. In termen van plantenveredeling is hier derhalve sprake van een unicum: het beste ras werd toevallig meteen gevonden tussen de zaailingen die afstammen van enkele geïmporteerde zaadjes.....

Als dit unicum niet zou hebben plaatsgevonden, hadden we het kiwifruit nu waarschijnlijk helemaal niet gekend....

De benaming kiwifruit maakte overigens onderdeel uit van het Nieuwzeelandse marketingconcept en verwijst naar een vogelsoort die tevens het nationale symbool is van Nieuw-Zeeland. De kiwi is een in Nieuw-Zeeland inheemse vleugelloze vogel zo groot als een gewone kip die qua bevedering sterk lijkt op de beharing van kiwivruchten. Vanwege dit nationale symbool noemen de inwoners van Nieuw-Zeeland zichzelf ook wel "kiwi's", welke naam dus verwijst naar deze inheemse vleugelloze vogel en niet naar het kiwifruit.

Tot voor kort werd de gehele wereldhandel van kiwifruit beheerst door het ras 'Hayward'. Tot de dag van vandaag is het zo dat alle groenvlezige kiwi's die u in de winkel aantreft van het ras 'Hayward' zullen zijn. In het jaar 2000 werden vanuit Nieuw-Zeeland echter voor het eerst andere kiwivruchten in Europa geïntroduceerd. Het betrof geelvlezige vruchten van het ras 'Hort 16A'. Deze worden verkocht onder de merknaam Zespri ® Gold. Het was tevens het eerste commerciële ras welke behoort tot de botanische soort Actinidia chinensis. Het was ook de eerste keer dat 'Hayward' een deel van de monopoliepositie moest prijsgeven.
Lees hier verder over nieuwe geelvlezige kiwirassen.

In de commerciële teelt worden ter ondersteuning van de planten speciale systemen opgericht, zoals pergola-constructies en T-vormige teeltsystemen. In de Nieuw-Zeelandse teeltgebieden wordt inmiddels veel gebruik gemaakt van het gepatenteerde SupaVine-systeem, waarmee jonge scheuten boven de pergola aan draden omhoog worden geleid.

Volgroeide plantages van het wereldberoemde ras 'Hayward' halen een productiecapaciteit van zo'n 25 ton per hectare. Hogere producties (tot uitschieters van wel 50 ton per hectare) behoren echter ook tot de mogelijkheden, vooral bij de teelt van andere (productievere) rassen.

 

 

 

 

 

 

 Het ras 'Hayward' zorgde voor de wereldwijde doorbraak van het kiwifruit. Het ras wordt door de Nieuwzeelanders nu verkocht onder de merknaam Zespri ® Green.

 

 

 

Het ras 'Hort 16A' is het eerste commerciële ras welke een serieuze plaats heeft verworven naast het oude ras 'Hayward'. Het ras wordt door de Nieuwzeelanders verkocht onder de merknaam Zespri ® Gold.

 

 

Omschrijving collectie FruitLent

In FruitLent is een kiwi-aanplant aanwezig, bestaande uit zeven planten die over een speciaal daarvoor vervaardigde pergola-constructie worden geleid. Er zijn vier vrouwelijke planten en drie bestuiverplanten aanwezig. De vrouwelijke planten zijn geplant op een plantafstand van 6,2 x 3,4 meter. Op sommige vrouwelijke planten zijn extra vrouwelijke rassen erbij geënt.

Bij de vrouwelijke planten is druppelbevloeiing met een capaciteit van 4 liter per uur aanwezig. Bij de bestuiverplanten is de capaciteit 2 liter per uur; deze planten worden door middel van snoei klein gehouden en verdampen daardoor minder.

De pergola is opgetrokken uit een duurzame gegalvaniseerd stalen constructie, waarbij voor de gewasdraden Crapal ® type 4 draad is gebruikt (zeer duurzaam door zink/aluminium-coating). Onder de pergola is verharding met betonklinkers aanwezig. Het gewas bevindt zich circa 2½ meter boven de verharding. Hierdoor wordt het effect verkregen van een tunnel waar onderdoor kan worden gelopen, terwijl de kiwi's erboven hangen. Onder de pergola is sfeerverlichting aangebracht die 's avonds voor een fraai effect kan zorgen. De pergola is 3,4 meter breed en 12,8 meter lang.

De meeste rassen in FruitLent behoren tot de soort Actinidia deliciosa; een minderheid behoort tot de soort Actinidia chinensis. Het wereldberoemde ras 'Hayward' is niet in FruitLent aangeplant. Dit ras rijpt nogal laat en werd om die reden door ons niet voldoende geschikt geacht voor teelt in Nederland. We hebben wel het vroegrijpende ras 'Convi 97001' (beter bekend onder de merknaam 'Green Light' ®) in de collectie, die als twee druppels water op 'Hayward' lijkt. Met de rassenkeuze in FruitLent is rekening gehouden met extra geschiktheid voor het noordelijke klimaat, bijvoorbeeld door vroegere rijping en/of extra winterhardheid.

Met de navolgende rassen is in FruitLent ervaring opgedaan:

Vrouwelijke rassen:

Convi 97.001 (Green Light ®)

Het ras 'Convi 97001' is in Italië ontstaan als een mutant van het wereldberoemde ras 'Hayward'. Het ras is recentelijk door Co.n.vi di Spada Renato e Sergio S.S. in Brisighella (Emilia-Romagna) in Italië op de markt gebracht onder de merknaam 'Green Light' ®. Het ras wordt -net als 'Hayward'- gerekend tot de soort Actinidia deliciosa.

Omdat het ras 'Convi 97.001' onder de merknaam 'Green Light' ® wordt verhandeld, is deze daarom eigenlijk voornamelijk onder die merknaam bekend geworden. Daarom wordt hierna steeds gesproken over 'Green Light' ® en niet over 'Convi 97.001', terwijl dit laatste eigenlijk correcter zou zijn.

Omdat het een mutant van 'Hayward' betreft, lijkt 'Green Light' ® in alle opzichten op het wereldberoemde moederras. Dit blijkt onder andere uit de volgende kenmerken:
- het grote formaat van de vruchten, en:
- de goede kwaliteit van de vruchten, en:
- het lichtgroene vruchtvlees, en:
- de goede houdbaarheid van de vruchten, en:
- de planten groeien wat minder krachtig dan die van de meeste andere vrouwelijke rassen, en:
- de planten doen er iets langer over om in volle productie te komen, en:
- de bloemen zijn normaliter alleenstaand, zeer zelden met twee of drie in een trosje, en:
- de bloemen bloeien aan de late kant.

Het grote verschil met het moederras is de veel vroegere rijping, volgens buitenlandse gegevens 40 tot 45 dagen (1 à 1½ maand) eerder dan 'Hayward'.

Door deze veel vroegere rijping is 'Green Light' ® één van de weinige rassen waarvan het ook in Nederland mogelijk is om rijpe vruchten rechtstreeks van de plant te oogsten. In de seizoenen 2009 en 2011 is ons gebleken dat de vruchten rond half oktober aan de plant de eerste verschijnselen van rijping begonnen te vertonen. In 2010 was dit (door het latere seizoen) pas begin november het geval. In het heel vroege jaar 2014 was dit zelfs al in de tweede helft van september het geval. Hierbij dient te worden opgemerkt dat in FruitLent het pergola-systeem wordt toegepast. Indien de planten tegen een beschutte op het zuiden gerichte muur zouden worden geplant, dan krijgen ze nog een verdere voorsprong en zouden ze waarschijnlijk nog iets vroeger afrijpen.
Indien bewaring van de vruchten gewenst is (en dat geldt meestal voor het grootste gedeelte van de oogst), dan is geheel rijp oogsten overigens niet aan te bevelen. Het is derhalve geen noodzaak dat de vruchten volledig aan de plant afrijpen. Doordat 'Green Light' ® (nagenoeg) rijp wordt aan de plant, behalen de vruchten een opvallend goede smaak die uitstijgt boven die van kiwi's uit de supermarkt.

Na de extreme winter van 2012 bleek dat onze plant van 'Green Light' ® forse wintervorstschade vertoonde. De schade was groter dan in de overige rassen. Daarmee kunnen we veronderstellen dat de winterhardheid van 'Green Light' ® dus mogelijk wat minder is. Ondanks deze forse wintervorstschade heeft de plant zich na de winter gelukkig goed hersteld.

De plant is in de zomer van 2006 in FruitLent geplant en droeg in 2009 voor het eerst vruchten. De vruchten worden ongeveer even groot als de kiwi's in de supermarkt. Vruchtdunning is hiervoor niet of nauwelijks noodzakelijk, omdat de planten van 'Green Light' ® van nature minder overvloedig bloemen aanleggen dan sommige andere vrouwelijke rassen. Wij beperken de vruchtdunning bij 'Green Light' ® meestal tot het wegnemen van enkele te kleine of misvormde vruchten. Alleen in jaren dat de planten (bij uitzondering) veel bloemtrosjes met twee of drie bloemen vormen, is een sterkere vruchtdunning noodzakelijk.
Lees hier verder over de productiegegevens van de verschillende kiwiplanten in FruitLent.

bloem van 'Convi 97.001'   vruchten van 'Convi 97.001'   vruchten van 'Convi 97.001'    
vruchten van 'Convi 97.001'   vruchten van 'Convi 97.001'   vruchten van 'Convi 97.001'    
vruchten van 'Convi 97.001'   geoogste vruchten van 'Convi 97.001'   geoogste vruchten van 'Convi 97.001'    
de vruchten van 'Convi 97.001' worden soms zeer groot   rijpe vruchten van 'Convi 97.001'      
Hongyang

Ook bekend als 'Rainbow Red', 'Hongyang 1', 'Red Sun' en 'Red Sun 1'.
(Rode Zon is de letterlijke vertaling van 'Hongyang').

Dit ras is door Chinese onderzoekers geselecteerd uit zaden die in 1984 in Chengdu (Sichuan Provincie, China) in het wild werden verzameld van de soort Actinidia chinensis var. rufopulpa. Uit de verzamelde zaden werden in totaal 3.213 vitale planten opgekweekt voor verdere waarnemingen. Van deze planten gingen er vervolgens 921 vruchten dragen. Eén van deze 921 planten werd vervolgens uitgeselecteerd vanwege de fraai gekleurde rode rand in het vruchtvlees. Vanaf 1987 tot 2000 werd de geselecteerde plant vegetatief vermeerderd en op diverse locaties uitgetest. Omstreeks 2006 werd de selectie geïntroduceerd door Sun Rising Development (Agriculture) Limited. Het ras is diploïd (2x = 2x = 58).
In Nieuw-Zeeland wordt dit kiwiras door ENZA Limited (onderdeel van Turners and Growers) inmiddels ook commercieel geteeld en worden de vruchten op de markt gebracht onder de merknaam ENZARed ®. Het zal dus een kwestie van tijd zijn voordat de vruchten van 'Hongyang' gemeengoed zijn geworden in de winkelschappen.

Door de beschreven afstamming behoort het ras 'Hongyang' derhalve tot de soort Actinidia chinensis en is daarmee één van de weinige rassen in de kiwi-aanplant van FruitLent die tot deze botanische soort behoort. Zoals gebruikelijk is bij deze botanische soort, hebben de planten van 'Hongyang' vrijwel onbehaarde takken, bladeren en vruchten. De schil van de vruchten is behoorlijk gevoelig voor schuurschade en kan daardoor lelijke plekken vertonen.

De groei van de plant is middelsterk (ongeveer vergelijkbaar met het bekende ras 'Hayward'). De bloesems zijn aan de kleine kant en de bloeitijd valt zeer vroeg. Hierdoor zijn de klassieke mannelijke rassen van de soort Actinidia deliciosa (zoals 'Matua') niet geschikt voor de bestuiving van 'Hongyang'. Voor de bestuiving moet derhalve een zeer vroeg bloeiend mannetje van de soort Actinidia chinensis worden gebruikt. Zelfs het mannelijke ras 'Belén' bloeit voor de bestuiving van 'Hongyang' te laat. De planten van 'Hongyang' kunnen zeer vruchtbaar zijn, waardoor vruchtdunning mogelijk gewenst is.

De vruchten van 'Hongyang' hangen aan korte stelen aan de plant en zijn redelijk groot (circa 60-80 gram) en hebben een cylindrische hoekige vorm die aan de onderzijde iets breder uitloopt. Ze hebben aan de onderzijde een holrond uiteinde. De vruchten hebben lichtgroen tot geel gekleurd vruchtvlees met rondom de witte kern een zeer fraai rood verkleurde rand (op de plaats waar de zaden zich in het vruchtvlees bevinden). Daarmee is dit ras een echte nieuwigheid, aangezien dit kenmerk tot nu toe niet voor komt in commerciële rassen. De rode kleur is gebaseerd op anthocyanine en is niet erg stabiel; de mate van roodverkleuring kan dus variëren al naar gelang de omstandigheden.
Het vruchtvlees heeft een hoog gehalte aan vitamine-C en heeft een hoog suikergehalte. Door het bijzondere aroma doet de smaak wel denken aan dat van andere tropische vruchten. De houdbaarheid van geoogste vruchten is beperkter dan de tot nu toe commercieel gangbare rassen.

Volgens literatuurgegevens rijpen de vruchten van 'Hongyang' relatief vroeg, waardoor het waarschijnlijk ook in Nederland mogelijk moet zijn om de vruchten aan de struik te laten rijpen. Veel ervaringen onder Nederlandse omstandigheden zijn echter nog niet beschikbaar.

De planten van 'Hongyang' houden niet van te hoge temperaturen in de zomer. Zowel de groei van de planten als de ontwikkeling van de vruchten kunnen dan te sterk geremd worden. Ook kan de weinig stabiele rode verkleuring in het vruchtvlees dan verloren gaan.

'Hongyang' is in FruitLent niet aanwezig als zelfstandige struik, doch is door middel van spleetenting op 26 mei 2012 geënt op de reeds aanwezige struik van 'Starella'. De uit die enting gegroeide tak zou in het voorjaar van 2013 voor het eerst bloeien. Echter: de bloemknoppen vielen vlak voor de bloei door onbekende oorzaak af. De opvolgende jaren bloeide de tak van 'Hongyang' wel, doch bleek deze elk jaar vroeger te bloeien dan de mannelijke bestuiver 'Belén'. Vanwege het ontbreken van een bruikbare bestuiver zijn in FruitLent nog geen vruchten van 'Hongyang' geoogst. Daarom is hier rechtsonder tijdelijk (en met toestemming) een foto geplaatst die afkomstig is van de bekende Belgische Actinidia-verzamelaar Christian de Kezel. Wij zoeken een vroeger bloeiende mannelijke bestuiver, waarmee de 'Hongyang' tijdig kan worden bestoven, waardoor deze 'Hongyang' wel vruchten kan gaan zetten in FruitLent. Wij hopen dat we een geschikte mannelijke bestuiver hebben gevonden met het erbij planten (in 2017) van het Franse mannelijke ras 'Minkimale' (zie beschrijving hieronder). U leest hier later of de bloeiperiode van dit mannelijke ras inderdaad voldoende overlap heeft met 'Hongyang'. In 2018 hadden we een paar (tijdige) bloempjes van deze mannelijke bestuiver, waardoor de eerste oogst van enkele 'Hongyang' vruchten in 2018 wordt verwacht.

vrouwelijke bloemen van kiwi 'Hongyang'   doorgesneden vrucht van kiwi 'Hongyang'        
Kouryoku

Wordt ook wel aangeduid als 'Koryoku'.

Dit ras is op het Kagawa Prefectural Agricultural Experiment Station in Japan ontstaan als een open bestoven zaailing van het wereldberoemde ras 'Hayward'. Het ras behoort tot de soort Actinidia deliciosa.

De bloesems van 'Kouryoku' bloeien laat, een eigenschap die is geërfd van het moederras 'Hayward'. De bloesems komen meestal alleenstaand, zelden in een trosje van twee of drie, ook een eigenschap die is geërfd van het moederras 'Hayward'.

De vruchten van 'Kouryoku' zijn langwerpig cylindrisch van vorm en hebben donkergroen vruchtvlees. Volgens de buitenlandse gegevens zijn ze ongeveer even groot tot iets groter dan die van 'Hayward' en rijpen ze vroeger en ze zijn zoeter van smaak, met een hoger gehalte aan carotenoïden.
Volgens de ervaringen in FruitLent, zijn ze eerder wat kleiner dan de vruchten van 'Hayward' en rijpen ze onder Nederlandse omstandigheden aan de late kant.

Het deel "ryoku" in de naam betekent in het Japans "groen". Dit slaat dus op de donkergroene kleur van het vruchtvlees.

'Kouryoku' is in FruitLent niet aanwezig als zelfstandige struik, doch is door middel van spleetenting op 21 mei 2009 geënt op de aanwezige struik van 'Monty'. De geënte tak bloeide in het voorjaar van 2010 voor het eerst, zodat In het najaar van 2010 in FruitLent de eerste vruchten van 'Kouryoku' zijn geoogst.

bloemen van 'Kouryoku'   rijpende vruchten van 'Kouryoku'   rijpende vruchten van 'Kouryoku'    
bloemen van 'Kouryoku'   geoogste vruchten van 'Kouryoku'   geoogste vruchten van 'Kouryoku'    
Monty

Ook bekend als 'Montgomery'.

Het ras 'Monty' behoort tot de klassieke Nieuwzeelandse rassen en wordt gerekend tot de soort Actinidia deliciosa. 'Monty' heeft nooit de grote commerciële doorbraak gekend zoals het inmiddels wereldberoemde ras 'Hayward'.

Het ras werd voor het eerst in 1958 beschreven door H.M. (Harold) Mouat van de Fruit Research Division (DSIR). Mouat stelde in 1958, met de hulp van de staf van het Department of Agriculture, namen vast voor verschillende commercieel bruikbare selecties die op dat moment in de Nieuwzeelandse plantages in gebruik waren geraakt. Tot dat moment waren in Nieuw-Zeeland verschillende onbenaamde selecties in gebruik, die gemakshalve werden aangeduid met benamingen als “large fruited”, “giant” en “large-long”. Vanaf 1958 draagt deze selectie dus officieel de naam 'Monty', een verwijzing naar de heer C. Montgomery in wiens plantage de selectie werd aangetroffen. Achteraf is vastgesteld dat de selectie van origine afkomstig was van Bruno H. Just uit Palmerston North, één van de belangrijke Nieuwzeelandse pioniers die in de jaren '20 en '30 van de vorige eeuw aan de slag ging met de vermeerdering en selectie van deze tot op dat moment onbekende vruchtdragende Chinese klimplant.

De planten van 'Monty' groeien krachtig en zijn heel productief. De planten bloeien rijkelijk, de bloemen komen in trosjes van 1 tot 3 stuks en bloeien aan de late kant. De vruchten zijn middelgroot, hebben een enigszins hoekige vorm en hangen aan relatief korte stelen. Vruchtdunning is gewenst om de vruchtgrootte en de kwaliteit op peil te houden. De vruchten zijn onderling redelijk gelijkmatig van vorm en grootte. Ze zijn redelijk goed bewaarbaar. De vruchten beginnen na de oogst in de bewaring al vrij snel te rijpen, ongeveer gelijk met die van 'Starella' ®. Het vruchtvlees van volledig uitgerijpte vruchten is donkergroen van kleur en goed van smaak.

Na de extreme winter van 2012 bleek dat onze plant van 'Monty', net als de meeste overige kiwiplanten, enige wintervorstschade vertoonde. Ondanks deze wintervorstschade heeft de plant zich na de winter goed hersteld.

De plant werd in het voorjaar van 2006 in FruitLent geplant en droeg reeds in 2007 voor het eerst vruchten. De vruchten van 'Monty' blijven van nature iets kleiner dan de kiwi's in de supermarkt, ook indien vruchtdunning heeft plaatsgevonden.
Lees hier verder over de productiegegevens van de verschillende kiwiplanten in FruitLent.

bloemen van 'Monty'   volle struik van 'Monty' (vroeger in het seizoen)   vruchten van 'Monty'    
vruchten van 'Monty'   vruchten van 'Monty'   vruchten van 'Monty'    
geoogste vruchten van 'Monty'   geoogste vruchten van 'Monty'        
geoogste vruchten van 'Monty'   rijpe vruchten van 'Monty'        

 

Soreli

'Soreli' is een vroegrijpende en grootvruchtige geelvlezige kiwi die behoort tot de soort Actinidia chinensis. Het ras is tetraploïd (2x = 4x = 116).

Het ras is ontstaan uit een kruising die in 1997 werd gemaakt door Raffaele Testolin en Guido Cipriani van de University of Udine (Italië) tussen de selecties met de aanduidingen 'A137' en ' A134.41'. De eerstgenoemde betreft een vrouwelijke selectie van onbekende herkomst die in Italië werd geïntroduceerd vanuit China. De laatstgenoemde betreft een mannelijke selectie die werd verkregen als een open bestoven zaailing van het ras 'Zao Xian' (ofwel '79-05'), een vrouwelijk ras dat is verspreid in de provincie Guangdong (China).

Uit de genoemde kruising werden een aantal zaailingen geselecteerd, waarvan de selectie met de voorlopige kwekersaanduiding 'Ac 171.76' in 2008 werd geïntroduceerd onder de naam 'Soreli’, hetgeen "zon" betekent in de locale Friuli-taal van Noordoost-Italië.

'Soreli' is één van de weinige rassen in de kiwi-aanplant van FruitLent welke tot de botanische soort Actinidia chinensis wordt gerekend.

Omdat het een nieuw ras betreft, bestaat er in Nederland nog weinig teeltervaring mee. Volgens Italiaanse gegevens lopen de knoppen van de struiken gelijk met, tot ongeveer één week eerder uit dan die van het klassieke ras 'Hayward'. De vruchten rijpen echter al ongeveer één maand eerder. Daardoor behoort 'Soreli' tot de weinige rassen waarvan het in Nederland mogelijk is om rijpe vruchten rechtstreeks van de plant te oogsten.

De vruchten zijn groot (100 gram of meer), hebben een lang-ovale en regelmatige vorm en hangen aan relatief lange stelen aan de plant. De vruchthuid is bruin van kleur en is weinig behaard. Het vruchtvlees is heldergeel van kleur en heeft een goede aromatische smaak met een goede zoet-zuur balans. Het vruchtvlees is wat zachter en de houdbaarheid is mede daardoor wat beperkter dan van het beroemde ras 'Hayward'.

De planten groeien niet buitengewoon krachtig en zijn zeer productief. Sterke vruchtdunning is gewenst. De bloemen zijn alleenstaand en bloeien zeer vroeg; eerder dan die van de klassieke mannelijke rassen van Actinidia deliciosa. De bloesems zijn iets kleiner dan van de Actinidia deliciosa-rassen.

Door de vroegere bloei, zijn de klassieke mannelijke rassen van Actinidia deliciosa (zoals 'Matua') niet geschikt voor de bestuiving van 'Soreli'. Voor de bestuiving van 'Soreli' wordt daarom aanbevolen om vroeg bloeiende mannelijke rassen van de soort Actinidia chinensis te gebruiken. De Italianen adviseren daarvoor het mannelijke ras 'Belén', doch naar onze mening is dit mannelijke ras minder geschikt voor de bestuiving van 'Soreli', omdat deze in FruitLent te laat blijkt te bloeien om voor een effectieve bestuiving van 'Soreli' zorg te kunnen dragen (dit neemt niet weg dat in Italië mogelijk wel sprake kan zijn van voldoende overlappende bloei van beide rassen).
Wij zoeken dus nog een zeer vroeg bloeiende mannelijke bestuiver van de soort Actinidia chinensis, om voor de bestuiving van 'Soreli' in te kunnen zetten. Wij hopen dat we deze hebben gevonden met het erbij planten (in 2017) van het Franse mannelijke ras 'Minkimale' (zie beschrijving hieronder). U leest hier later of de bloeiperiode van dit mannelijke ras inderdaad voldoende overlap heeft met 'Soreli'.

De plant in FruitLent werd in het voorjaar van 2011 geplant. De eerste vruchten werden in 2013 geoogst. Door onvoldoende bestuiving blijven de vruchten in FruitLent te klein en halen deze normaliter niet de bovenstaande omvang van 100 gram of meer. We zijn er echter van overtuigd dat dit ras zeker de potentie heeft dergelijke grote vruchten te produceren indien de bestuiving toereikend is.

vrouwelijke bloem van 'Soreli' (2013)   vruchten van 'Soreli' (2013)   vruchten van 'Soreli' (2013)    
geoogste vruchten van 'Soreli' (2013)   geoogste en doorgesneden vruchten van 'Soreli' (2013)   binnenzijde vrucht van 'Soreli' (2013)    
Starella ®

Het ras 'Starella' ® wordt door Häberli Obst- und Beerenzentrum AG te Neukirch-Egnach (Zwitserland) op de markt gebracht. Het ras behoort tot de soort Actinidia deliciosa.

Het ras zou oorspronkelijk uit Italië afkomstig zijn en het zou gaan om een extra winterharde variant van het klassieke Nieuwzeelandse ras 'Abbott'. Het valt overigens te betwijfelen of dit juist is: veelal wordt dergelijke informatie (via internet) overgeschreven uit één bron en gaat het vervolgens een eigen leven leiden.
Wij hebben de vruchtvorm van 'Starella' ® vergeleken met afbeeldingen van 'Abbott' in originele Nieuwzeelandse literatuur; wij zijn van mening dat de vruchtvorm van 'Starella' ® nogal afwijkt van die van 'Abbott'. Mocht iemand meer betrouwbare gegevens over de herkomst van 'Starella' ® hebben, dan vernemen we dat graag (e-mail).

De naam 'Starella' ® is door Häberli merkenrechtelijk beschermd. Het ras moet derhalve ook nog een echte rasnaam hebben. Deze echte rasnaam is ons niet bekend. Mocht iemand de echte rasnaam weten, dan vernemen we dat ook graag (e-mail).

De planten groeien vrij krachtig met slingerende scheuten en zijn erg vruchtbaar. De grote bloemen bloeien middentijds en zijn meestal alleenstaand, zeer zelden met twee of drie in een trosje. De vruchten zijn middelgroot tot groot, hebben een enigszins taps toelopende vorm en hangen aan lange stelen. Ondanks dat de meeste bloemen alleenstaand bloeien, is forse vruchtdunning gewenst om de vruchtgrootte en de kwaliteit op het gewenste niveau te houden. Bovendien kunnen beurtjaren optreden indien er onvoldoende wordt uitgedund; dit is het verschijnsel dat zeer productieve en minder productieve jaren elkaar afwisselen. In de productieve jaren moet dus goed worden uitgedund.

De vruchten zijn redelijk goed bewaarbaar. Na de oogst beginnen de vruchten in de bewaring al vrij snel te rijpen. Het vruchtvlees van volledig uitgerijpte vruchten is donkergroen van kleur en goed van smaak.

Na de extreme winter van 2012 bleek dat onze plant van 'Starella' ®, net als de meeste overige kiwiplanten, enige wintervorstschade vertoonde. Ondanks deze wintervorstschade heeft de plant zich na de winter goed hersteld. Het is op grond van het voorgaande dus maar de vraag of de extra winterhardheid die voor 'Starella' ® wordt geclaimd wel helemaal juist is.

De plant werd in het voorjaar van 2006 in FruitLent geplant en droeg reeds in 2007 voor het eerst vruchten. Omdat de plant nu enkele jaren in productie is, kan worden vastgesteld dat de vruchten van 'Starella' ® na vruchtdunning vrijwel even groot worden als de kiwi's in de supermarkt. Indien geen vruchtdunning plaatsvindt, dan blijven de vruchten kleiner dan de kiwi's in de supermarkt.
Lees hier verder over de productiegegevens van de verschillende kiwiplanten in FruitLent.

bloemen van 'Starella' ®   vruchten van 'Starella' ® (vroeger in het seizoen)   vruchten van 'Starella' ® (vroeger in het seizoen)    
vruchten van 'Starella' ®   vruchten van 'Starella' ®   geoogste vruchten van 'Starella' ®    
vruchten van 'Starella' ®   vruchten van 'Starella' ®   geoogste vruchten van 'Starella' ®    
vruchten van 'Starella' ®   geoogste vruchten van 'Starella' ®   rijpe vruchten van 'Starella' ®    
Yellow Queen

Het ras 'Yellow Queen' is vanuit Japan in Europa geïmporteerd door Häberli Obst- und Beerenzentrum AG te Neukirch-Egnach (Zwitserland). Zij bemachtigden dit ras in de periode vóór 1995 via een Japans postorderbedrijf, samen met enkele andere tot op dat moment onbekende kiwi-specialties. De door Häberli geïmporteerde kiwi-specialties werden in hun demonstratie- en onderzoekstuin in Neukirch-Egnach opgeplant, waarna enkele jaren later werd besloten om planten van 'Yellow Queen' voor de Europese markt te gaan vermeerderen. Daarmee was Häberli op dat moment één van de eerste bedrijven die plantmateriaal van geelvlezige kiwi's op de Europese markt kon aanbieden.
Er is niets bekend over hoe het ras in Japan terecht is gekomen, doch het is aannemelijk dat het ras van origine uit China komt en daar waarschijnlijk een andere naam had. Mogelijk is de Chinese naam 'Huang Yang' een synoniem voor dit ras, doch dat is niet zeker. Aan de hand van foto's hebben wij ook vastgesteld dat 'Yellow Queen' veel lijkt op 'Golden King'. Mogelijk dat dit derhalve twee verschillende namen zijn voor hetzelfde ras, doch ook dat is geenszins zeker !

'Yellow Queen' is één van de weinige rassen in de kiwi-aanplant van FruitLent welke tot de botanische soort Actinidia chinensis wordt gerekend. Zoals gebruikelijk is bij deze botanische soort, hebben de planten van het ras 'Yellow Queen' vrijwel onbehaarde takken, bladeren en vruchten.

De groei van de plant is iets minder krachtig dan van de meeste andere vrouwelijke kiwirassen en de bloesems zijn ook iets kleiner dan van de vrouwelijke Actinidia deliciosa-rassen. De bloesems zijn meestal alleenstaand, soms in trosjes tot 3 stuks. De bloeitijd ten opzichte van de Actinidia deliciosa-rassen valt vroeg, namelijk enkele dagen vroeger dan van het mannelijke ras 'Matua'. Hierdoor zijn de eerste bloemen van 'Yellow Queen' al open voordat er stuifmeel van 'Matua' beschikbaar is. Desalniettemin blijken de eerst geopende bloemen later toch gewoon vruchten te zetten. Blijkbaar blijven de stampers nog enkele dagen ontvankelijk voor het ontvangen van stuifmeel, zodra de 'Matua' enkele dagen later ook in bloei staat.
Ten opzichte van andere Actinidia chinensis-rassen bloeit 'Yellow Queen' juist laat, daarom is dit één van de weinige Actinidia chinensis-rassen waarvoor het klassieke mannelijke Actinidia deliciosa-ras 'Matua' toch voor de bestuiving kan worden gebruikt. 'Yellow Queen' is derhalve niet uitdrukkelijk aangewezen op vroeger bloeiende mannetjes van de soort Actinidia chinensis, zoals bij de meeste andere vrouwelijke Actinidia chinensis-rassen.

De planten van 'Yellow Queen' zijn zeer productief en geven fraaie grote vruchten met een hoekige vorm die aan relatief korte stelen aan de plant hangen. In geval van heftige windvlagen, is gebleken dat de vruchten van dit ras gemakkelijker van de plant breken dan die van andere rassen. De vruchten hebben geel tot heel lichtgroen gekleurd vruchtvlees. Alhoewel het vruchtvlees duidelijk aromatischer is dan van de gewone groenvlezige kiwi's, is bij ons jaar na jaar gebleken dat de smaak helaas aan de zurige kant is. Dit komt omdat 'Yellow Queen' eigenlijk te laat rijpt voor het in FruitLent toegepaste pergola-teeltsysteem. De vruchten zijn daardoor nog te onrijp op het moment dat deze in november-december vóór het invallen van de vorst moeten worden geoogst. De late rijping is ook te merken doordat de vruchten van 'Yellow Queen' na de oogst pas heel laat beginnen te rijpen, terwijl dit bij de andere vrouwelijke kiwirassen al veel eerder het geval is. Ons is gebleken dat van de vruchten wel een fraaie gele kiwi-jam is te maken (hier wordt suiker aan toegevoegd, waardoor de zuurheid wordt gecompenseerd).

Gelet op de enorme vruchtbaarheid van dit ras, is sterke vruchtdunning in alle omstandigheden gewenst. De kwaliteit kan door sterke vruchtdunning ook wat verbeteren, maar het probleem van de (te) late rijping is er niet mee op te lossen.

De conclusie is dat 'Yellow Queen' een zeer productief ras is met zeer fraaie grote vruchten (mits voldoende gedund), doch dat deze voor Nederlandse omstandigheden te laat rijpt. Hierdoor adviseren wij om dit ras in Nederland niet aan te planten, doch om bij voorkeur te kiezen voor een vroeger rijpend ras. Indien u toch een 'Yellow Queen' wilt planten, dan alleen op een optimale standplaats waar de plant een voorsprong krijgt ten opzichte van het in FruitLent toegepaste pergola-systeem, bijvoorbeeld tegen een beschutte op het zuiden gerichte muur.

Na de extreme winter van 2012 bleek dat onze plant van 'Yellow Queen' in het geheel geen wintervorstschade vertoonde. Dit was opmerkelijk, omdat volgens de literatuur de soort Actinicia chinensis ten opzichte van de soort Actinidia deliciosa gevoeliger zou moeten zijn voor wintervorst. Onze planten van Actinidia deliciosa vertoonden na de extreme winter van 2012 namelijk wel allemaal in mindere of meerdere mate wintervorstschade.

De plant in FruitLent werd in het voorjaar van 2006 in FruitLent geplant en droeg in hetzelfde jaar al enkele vruchten. In 2008 kwam de plant echter in volle productie. De vruchten van 'Yellow Queen' worden ongeveer even groot als de kiwi's in de supermarkt. In februari 2013 hebben we de plant uit onze collectie verwijderd, vanwege het feit dat deze te laat rijpt en dus niet op smaak komt. De vrijgekomen plek is ingenomen door een plant van het nieuwe vroegrijpende geelvlezige ras 'Soreli'.
Lees hier verder over de productiegegevens van de verschillende kiwiplanten in FruitLent.

bloem van 'Yellow Queen'   volle struik van 'Yellow Queen' (vroeger in het seizoen)   vruchten van 'Yellow Queen' (vroeger in het seizoen)    
vruchten van 'Yellow Queen' (later in het seizoen)   vruchten van 'Yellow Queen'   vruchten van 'Yellow Queen' (later in het seizoen)    
vruchten van 'Yellow Queen' (later in het seizoen)   geoogste vruchten van 'Yellow Queen'   rijpe vruchten van 'Yellow Queen'    

 

Mannelijke rassen:

Belén

'Belén' is een mannelijk ras welke behoort tot de soort Actinidia chinensis en is geselecteerd door Raffaele Testolin van de University of Udine (Italië) als een open bestoven zaailing van het ras 'Zao Xian' (ofwel '79-05'), een vrouwelijk ras dat is verspreid in de provincie Guangdong (China). De selectie had aanvankelijk de voorlopige kwekersaanduiding '134.16' en werd vervolgens in 2001 geïntroduceerd onder de naam 'Belén’.

'Belén' bloeit zoals de meeste Actinidia chinensis-rassen vroeger dan de Actinidia deliciosa-rassen. Hierdoor is 'Belén' met name bedoeld om vroeg bloeiende vrouwelijke Actinidia chinensis-rassen te bestuiven. De Italianen adviseren 'Belén' voor de bestuiving van het vrouwelijke ras 'Soreli', doch naar onze mening is 'Belén' toch minder geschikt voor de bestuiving van 'Soreli'. In FruitLent blijkt deze namelijk toch te laat blijkt te bloeien om voor een effectieve bestuiving van 'Soreli' zorg te kunnen dragen (dit neemt niet weg dat dit in Italië mogelijk wel sprake kan zijn van voldoende overlappende bloei van beide rassen).

'Belén' zou volgens de buitenlandse beschrijvingen rijkelijk moeten bloeien (zoals je van een goed mannelijk ras mag verwachten), doch dit komt tot nu toe niet overeen met de jaarlijkse ervaringen in FruitLent: hier blijkt dat de bloeirijkheid nogal varieert van jaar tot jaar. De bloemen hangen in kleine trosjes aan de plant (1 à 5 bloemem per trosje).

Sinds het voorjaar van 2011 is een plant van 'Belén' in FruitLent aanwezig. Deze is op 25 juni 2012 op de definitieve plaats uitgeplant. In het voorjaar van 2012 (terwijl de plant nog in een grote pot stond), bloeide de plant al voor het eerst. Ook in 2013 bloeide deze plant, om in de opvolgende jaren echter nogal wisselende resultaten te geven: in één jaar was er zelfs in het geheel geen bloei, terwijl de bloei in de andere jaren nogal matig was. Ook is de groeikracht van de plant niet heel erg krachtig (alhoewel dit normaliter geen nadeel is).
We zijn per saldo niet zo tevreden over de prestaties van onze 'Belén' plant. Met name vanwege het feit dat 'Belén' onvoldoende gelijktijdig bloeit met het te bestuiven vrouwelijke ras 'Soreli' en bovendien volstrekt ongelijktijdig bloeit met het vrouwelijke ras 'Hongyang', hebben we in het voorjaar van 2017 besloten de plant van 'Belén' uit de collectie te verwijderen en te vervangen door een mannelijke Actinidia chinensis die hopelijk wat vroeger bloeit (zie de beschrijving van de vervangende plant 'Minkimale' elders op deze pagina).

mannelijke bloem van 'Belén' (2012)   mannelijke bloem van 'Belén' (2013)        
Matua

'Matua' is een mannelijk ras welke behoort tot de soort Actinidia deliciosa. Het ras behoort tot de klassieke Nieuwzeelandse rassen en werd in de jaren '50 van de vorige eeuw geselecteerd door H.M. (Harold) Mouat en W.A. (Bill) Fletcher, die een aantal mannelijke planten bij kiwitelers uit het Te Puke-gebied in Nieuw-Zeeland verzamelden en vervolgens beoordeelden op bruikbaarheid. Deze selectie, waarvan de verdere herkomst onbekend is gebleven, kreeg zijn uiteindelijke naam in 1968. In de Maori-taal (de oorspronkelijke bewoners van Nieuw-Zeeland) betekent het woord Matua "vader". Het ras was met name bedoeld als bestuiver voor de vroeg bloeiende klassieke Nieuwzeelandse vrouwelijke rassen 'Abbott', 'Allison' en 'Bruno'.

De planten van 'Matua' zijn groeikrachtig en bloeien rijkelijk met trosjes van 1 tot 5 (gewoonlijk 3) bloemen die een goede stuifmeelkwaliteit hebben. Bloemtrosjes met meer bloemen is voor een mannelijk ras een gunstige eigenschap, omdat de bijbloemen iets later bloeien dan de hoofdbloem en daarmee de bloeitijd wordt verlengd. Hierdoor is 'Matua' een ras met een vrij lange bloeiperiode, waardoor deze in staat is om diverse verschillende vrouwelijke rassen te bestuiven. Mannelijke rassen met een latere bloeitijd (zoals het andere klassieke Nieuwzeelandse ras 'Tomuri') hebben over het algemeen een minder uitbundige bloei dan 'Matua'.

'Matua' is binnen de soort Actinidia deliciosa dus een vroeg bloeiend ras met een vrij lange bloeiperiode. De laatste jaren komen echter ook diverse (veelal geelvlezige) vrouwelijke rassen op de markt die worden gerekend tot de soort Actinidia chinensis. Omdat planten van de soort Actinidia chinensis gewoonlijk vroeger bloeien dan die van de soort Actinidia deliciosa, is 'Matua' niet geschikt als bestuiver voor de meeste van deze vrouwelijke Actinidia chinensis-rassen.

De plant van 'Matua' staat in FruitLent in het hart van de pergola en is daarmee de belangrijkste bestuiverplant. In aanvulling staan er aan de rand van de pergola nog twee andere bestuiverplanten. Door het planten van verschillende bestuiverplanten wordt de oogstzekerheid van de vrouwelijke planten vergroot, vanwege spreiding van bloeitijdstippen en risico op uitval van één van de bestuiverplanten.

De plant werd in het voorjaar van 2006 in FruitLent geplant en bloeide hetzelfde jaar al rijkelijk.

bloemen van 'Matua'   bloemen van 'Matua'        
bloemen van 'Matua'   bloemen van 'Matua'        
Minkimale

'Minkimale' is een mannelijk ras welke behoort tot de soort Actinidia chinensis. Deze is geselecteerd door het bedrijf Marionnet S.A.R.L. te Soings-en-Sologne (Frankrijk) ten behoeve van de bestuiving van het geelvlezige vrouwelijke ras 'Minkigold', welke gelijktijdig werd geïntroduceerd. Na 2009 in de handel gebracht door Pépinières Minier S.A. te Beaufort-en-Vallée (Frankrijk).

'Minkimale' bloeit zoals de meeste Actinidia chinensis-rassen vroeger dan de Actinidia deliciosa-rassen. Hierdoor is 'Minkimale' bedoeld om vroeg bloeiende vrouwelijke Actinidia chinensis-rassen te bestuiven. Wij hebben 'Minkimale' als bestuiver gekozen voor 'Soreli' en 'Hongyang' vanwege onze mindere ervaringen met het andere mannelijke ras 'Belén' (zie de omschrijving aldaar).

De tijd zal leren of 'Minkimale' een bruikbaar ras blijkt te zijn voor de bestuiving van 'Soreli' en/of 'Hongyang'.

Sinds het voorjaar van 2017 is een plant van 'Minkimale' in FruitLent aanwezig. Deze is in juli 2017 uitgeplant op de vrijgekomen plaats van 'Belén'. De plant bloeide in het voorjaar van 2017 al in de pot, maar was in de kwekerij voorgetrokken, zodat we nog niets betrouwbaars konden zeggen over het normale bloeitijdstip en dus ook nog niet konden zeggen of de bloeiperiode inderdaad vroeg genoeg is voor de beoogde bestuiving van de rassen 'Soreli' en 'Hongyang'. Het jaar 2018 zou het jaar van de waarheid moeten worden, echter: de jonge plant had in de winter van 2017/2018 forse wintervorstschade opgelopen, waardoor deze in het voorjaar slecht wilde uitlopen en maar een paar bloempjes gaf. Alhoewel deze bloempjes op tijd bloeiden voor de bestuiving van 'Soreli' en 'Hongyang', kon daar toch nog geen representatieve uitspraak over worden gedaan. In de loop van de zomer van 2018 ging de plant alsnog dood als gevolg van de voorafgaande wintervorstschade en is deze op 30 juli 2018 vervangen door een nieuwe plant.
Zodra de ervaringen met onze 'Minkimale' plant toenemen, zal de bovenstaande beschrijving zonodig worden aangepast en zullen er mogelijk nog extra foto's worden geplaatst. U leest hier dan ook of de bloeiperiode inderdaad voldoende overlap heeft met de vrouwelijke rassen 'Soreli' en 'Hongyang'.

mannelijke bloemen van 'Minkimale' (2017)   mannelijke bloemen van 'Minkimale' (2017)   mannelijke bloemen van 'Minkimale' (2017)    
Tomuri

'Tomuri' is een mannelijk ras welke behoort tot de soort Actinidia deliciosa. Het ras behoort tot de klassieke Nieuwzeelandse rassen en werd in de jaren '50 van de vorige eeuw geselecteerd door H.M. (Harold) Mouat en W.A. (Bill) Fletcher, die een aantal mannelijke planten bij kiwitelers uit het Te Puke-gebied in Nieuw-Zeeland verzamelden en vervolgens beoordeelden op bruikbaarheid. Deze selectie, waarvan de verdere herkomst onbekend is gebleven, kreeg zijn uiteindelijke naam in 1968. In de Maori-taal (de oorspronkelijke bewoners van Nieuw-Zeeland) betekent het woord Tomuri "laat", hetgeen betrekking heeft op de wat latere bloeitijd van deze mannelijke selectie. Het ras was met name bedoeld als bestuiver voor de later bloeiende klassieke Nieuwzeelandse vrouwelijke rassen 'Monty' en 'Hayward'.

De planten van 'Tomuri' zijn groeikrachtig en bloeien dus wat later dan die van 'Matua'. De bloei is gewoonlijk wat minder rijk dan van 'Matua'.

'Tomuri' is binnen de soort Actinidia deliciosa dus een later bloeiend ras, waardoor deze niet geschikt is voor de (veelal geelvlezige) vrouwelijke rassen die behoren tot de soort Actinidia chinensis, zoals deze de laatste jaren op de markt komen. Dit komt omdat de planten van de soort Actinidia chinensis gewoonlijk vroeger bloeien dan die van de soort Actinidia deliciosa. De bloeitijd van een laat bloeiende Actinidia deliciosa, zoals 'Tomuri', wijkt daardoor te veel af.

In 1991 is wetenschappelijk onderzoek gepubliceerd met DNA-analyses van verschillende mannelijke bestuivers die op dat moment in diverse Italiaanse plantages werden gebruikt. Uit dat onderzoek bleek dat 'Tomuri'-planten op verschillende Italiaanse plantages in werkelijkheid helemaal niet de originele Nieuw-Zeelandse 'Tomuri' betrof en dat bovendien nergens in Italië de echte 'Tomuri' aanwezig was.

Aangezien onze 'Tomuri' plant ook uit Italië afkomstig is, is het in ons geval dus niet helemaal zeker of het in werkelijkheid wel gaat om de echte originele Nieuw-Zeelandse 'Tomuri'. In het najaar van 2011 is deze plant aan de rand van de pergola geplant, als aanvulling op de andere reeds aanwezige bestuivers. Hierdoor wordt de periode waarbinnen stuifmeel aanwezig is voor de bestuiving van de vrouwelijke planten verder verlengd. Door het planten van verschillende bestuiverplanten wordt de oogstzekerheid van de vrouwelijke planten vergroot, vanwege spreiding van bloeitijdstippen en risico op uitval van één van de bestuiverplanten. De plant in FruitLent bloeide in 2014 voor het eerst.

bloemen van 'Tomuri'   bloemen van 'Tomuri'   bloemen van 'Tomuri'    

 

Tweeslachtige rassen:

Solo

Het ras 'Solo' is een tweeslachtig ras welke behoort tot de soort Actinidia deliciosa. Betrouwbare gegevens omtrent de herkomst van 'Solo' ontbreken. Nadere informatie daaromtrent is daarom welkom (e-mail).

Het ras wordt in enkele Europese landen incidenteel verkocht voor particuliere tuinen. Naast 'Solo' zijn er nog enkele andere tweeslachtige rassen die voor particuliere tuinen worden verkocht. Eén van die tweeslachtige rassen is 'Jenny'. Over het ras 'Jenny' bestaan echter veel klachten omdat de planten -ondanks dat ze wel bloeien- toch geen vruchten vormen. Vanwege deze vaak gehoorde klacht is in FruitLent er voor gekozen om een 'Solo' (en dus geen 'Jenny') aan te planten. Verderop leest u echter dat de klachten over 'Jenny' helaas ook van toepassing blijken te zijn op 'Solo'.
Lees hier verder over de geslachtsvorming bij kiwi en de klachten over tweeslachtige kiwiplanten.

De huidige tweeslachtige rassen staan er om bekend dat (als ze al vruchten vormen) deze vruchten gewoonlijk veel kleiner zijn dan van de zuiver vrouwelijke rassen. Aangezien 'Solo' in FruitLent nog geen vruchten heeft gedragen, kan nog niet worden bevestigd dat dit ook voor 'Solo' geldt. Het is echter de verwachting dat dit wel zo zal zijn.

In FruitLent is 'Solo' voornamelijk aangeplant als bestuiver. De bloemen van 'Solo' leveren immers stuifmeel, waardoor deze in potentie kunnen worden gebruikt voor de bestuiving van de zuiver vrouwelijke rassen. Er is echter niets bekend over de stuifmeelkwaliteit van 'Solo'. Het kan dus zijn dat de werkelijke waarde als bestuiver daardoor veel kleiner is dan van de bekende zuiver mannelijke rassen.

Indien een tweeslachtige plant als bestuiver wordt gebruikt dan kan de bestuiverplant ook vruchten dragen, hetgeen bij de zuiver mannelijke planten natuurlijk niet het geval is. Voor de bestuiving zijn in FruitLent echter ook nog de twee zuiver mannelijke rassen 'Matua' en 'Belén' aangeplant.

De plant van 'Solo' werd in het voorjaar van 2006 in FruitLent geplant en bloeide in 2008 voor het eerst. Alhoewel in het centrum van enkele van deze bloemen aanvankelijk wel zichtbaar was dat er naast meeldraden ook stampers werden gevormd, waren deze stampers aanzienlijk minder goed ontwikkeld dan bij de zuiver vrouwelijke rassen. Ondanks dat de bloemen dus wel (marginale) stampers bezaten, werden er vervolgens echter geen vruchten gevormd. Ook niet indien de bloemen handmatig werden bestoven met stuifmeel van het mannelijke ras 'Matua'.

In 2009, 2010, 2011 en 2012 bleek dat de bloemen van 'Solo' vrijwel uitsluitend mannelijke kenmerken vertoonden en er derhalve nauwelijks tot geen stampers waren ontwikkeld. Vruchtzetting bleef in alle jaren geheel achterwege. We kunnen dus vaststellen dat 'Solo' geen zuiver tweeslachtig ras is, maar meer behoort tot de tussenvorm "inconstant mannelijk". De veel gehoorde klachten over andere tweeslachtige rassen blijken dus helaas ook van toepassing te zijn op 'Solo'.

Op grond van het bovenstaande kunnen we in ieder geval vaststellen dat het ras 'Solo' als tweeslachtig ras geen enkele waarde heeft en (net als andere tweeslachtige rassen) dus niet kan worden aanbevolen.

Na de bloeiperiode van 2012, hebben we 'Solo' op 25 juni uit de collectie van FruitLent verwijderd. De vrijgekomen plaats is ingenomen door het mannelijke ras 'Belén'.

min of meer tweeslachtige bloem van 'Solo' (2008)            

 

 

pergola-constructie met kiwiplanten (juni 2009)

pergola-constructie met kiwiplanten (7 november 2010)

bovenaanzicht pergola (21 mei 2011)

pergola-constructie met kiwiplanten (1 juni 2014)

 

Wilt u ook kiwiplanten in uw eigen tuin kweken ?

Wij verkopen plantmateriaal van het vroeg rijpende ras 'Green Light' ®, zodat u daarmee dit vroeg rijpende ras ook in uw eigen tuin kunt kweken. Kijk onder PLANTMATERIAAL & ZADEN BESTELLEN.